![](https://radioilijas.ba/wp-content/uploads/2024/05/294e475ae724ef5523bac4f042ad7602.png)
Međunarodni dan biodiverziteta obilježava se širom svijeta 22. maja. Ustanovile su ga Ujedinjene nacije 2000. godine, kako bi ukazale na značaj biološke raznolikosti. Budi dio plana je ovogodišnji slogan i poziv na akciju svima kojima je stalo da se zaustavi gubitak biodiverziteta i koji podržavaju implementaciju Globalnog okvira za biodiverzitet Kunming-Montreal, takođe poznatog kao Plan biodiverziteta.
Biodiverzitet, bioraznolikost ili biološka raznovrsnost je pojam koji se koristi za označavanje raznolikosti svih bića na Zemlji, odnosno cijeli ekosistem. Konvencija Ujedinjenih nacija o biološkoj raznolikosti (CBD) ga definiše kao “raznolikost unutar vrsta, između vrsta i ekosistema, uključujući biljke, životinje, bakterije i gljive”. Ova tri nivoa zajedno rade kako bi održala život na planeti u svojoj kompleksnosti.
Međunarodni dan biodiverziteta obilježava se simbolično 22. maja, jer je tog datuma 1992. godine usvojen tekst Konvencije o biološkoj raznovrsnosti. Ovaj dan pruža jedinstvenu priliku da se podstakne široka podrška konvenciji i njenim okvirima djelovanja.
Trenutno je na našoj planeti identifikovano skoro 2,16 miliona vrsta organizama. Milioni su još skriveni u tropskim šumama i nepristupačnim dubinama okeana. Biodiverzitet je važan jer su svi organizmi unutar ekosistema međusobno povezani. Kada opada njihova raznolikost, smanjuje se i sposobnost ekosistema da opstane.
Program UN za životnu sredinu – UNEP-ov objavio je da je stopa izumiranja vrsta i do 100 puta veća nego što bi bila da nije bilo ljudskog uticaja. Kao ključne razloge navodi poljoprivredu, krčenje šuma, prekomjeran ribolov, širenje invazivnih vrsta i zagađenje.
Klimatske promene glavni uzrok gubitka biodiverziteta
Klimatske promene će do sredine 21.stoljeća najvjerovatnije postati glavni uzrok gubitka biodiverziteta, tvrde stručnjaci iz Njemačkog centra za integrativna istraživanja biodiverziteta. Prema njihovim procjenama, globalni biodiverzitet je tokom 20. stoljeća samo usljed prenamene zemljišta oslabio za između dva i 11 posto. Ta promjena načina korištenja je i dalje velik faktor, a klimatske promjene dodatno štete prirodi u svim dijelovima svijeta.
Prema izveštaju iz 2016. kojeg je objavio Svjetski fond za prirodu (WWF), populacija kičmenjaka je između 1970. i 2012. opala za 58 odsto. Slatkovodne vrste su u istom periodu pretrpjele pad od 81 posto.
Prema studiji koju su sproveli istraživači Britanskog centra za ekologiju i hidrologiju 1.430 vrsta ptica ili ukupno skoro 12 procenata nestalo je u posljednjih 130.000 godina, pri čemu je većina izumrla direktno ili indirektno usljed ljudske aktivnosti.
Tek u decembru 2022. godine, 196 zemalja je potpisalo sporazum kojim se obavezuje da će prije polovine vijeka uskladiti život s prirodom te da će najkasnije 2030. godine “zaustaviti i preokrenuti gubitak biodiverziteta”.
Sekretarijat CBD-a je u decembru 2023, godinu dana od usvajanja Globalnog okvira za biodiverzitet Kunming-Montreal, pokrenuo kampanju Plan biodiverziteta, sa ciljem da razglasi i promoviše ciljeve postignutog okvira.
Tema Međunarodnog dana biološke raznovrsnosti 2024. godine je Budi dio plana. Izabrana tema je poziv na akciju da se zaustavi gubitak biodiverziteta. Vlade, autohtoni narodi i lokalne zajednice, nevladine organizacije, zakonodavci, preduzeća i pojedinci se podstiču da istaknu načine na koje podržavaju implementaciju Plana biodiverziteta, jer svako ima svoju ulogu i stoga može doprinijeti ovim ambicijama.
Kampanja je lansirana uoči šesnaestog sastanka konferencije zakazane od 21. oktobra do 1. novembra u Kaliju u Kolumbiji.